رئوستا و پتانسیومتر - آموزش تصویری - زبان ساده
موارد زیر مکمل هم هستند. برای یادگیری پایدار، از همه آنها استفاده کنید:
1- متن را بخوانید
2- در آزمون شرکت کنید
توضیح بیشتر: دکمه راهنما در نوار بالایی را کلیک کنید .
1 - مقاومت متغیر
قبل از بررسی رئوستا و پتانسیومتر لازم است انواع مقاومت ها را معرفی کنیم. مقاومت ها را می توانیم به دو دسته تقسیم کنیم. مقاومت های ثابت و مقاومت های متغییر.
مقاومت های ثابت: مقاومت هایی هستند که مقدار ثابتی دارند. مثلا 2 کیلو اهم.
مقاومتهای متغیر: مقاومت هایی هستند که مقدار آنها را به کمک یک لغزنده می توان تغییر داد. این مقاومت ها برای تغییر جریان و ولتاژ به کار می روند.
رئوستا و پتانسیومتر دو دسته مقاومت های متغییر هستند که از بقیه معروف تر هستند. هر کدام را جداگانه بررسی می کنیم. اما اساس کار آنها شبیه هم است.
نماد و علامت مقاومت های ثابت و متغیر را در شکل نشان دادیم.
2 - رئوستا چیست؟
رئوستا یک نوع مقاومت متغیر است که از یک سیم با مقاومت ویژه بالا، به همراه یک لغزنده تشکیل شده است. سیم رئوستا را دور یک هسته نارسانا می پیچند. با حرکت لغزنده، میزان مقاومت رئوستا تغییر می کند.مقاومت های متغیر برای کنترل جریانی که از یک مدار می گذرند به کار می روند. به این ترتیب می توان به کمک یک رئوستا، میزان روشنایی یک لامپ یا میزان صدای یک بلندگو و یا سرعت حرکت یک موتور الکتریکی و ... را تغییر داد.
3 - رئوستا چگونه کار می کند؟
به شکل روبرو دقت کنید. اگر لغزنده را به سمت راست حرکت دهیم جریان الکتریکی باید از تعداد حلقه های بیشتری عبور کند. یعنی طول سیم که جریان باید از آن عبور کند بیشتر می شود. بنابراین مقاومت مدار بیشتر می شود( در درس قبل گفتیم مقاومت الکتریکی با طول سیم نسبت مستقیم دارد).
برای آنکه طرز کار رئوستا را متوجه شوید مسیر عبور جریان( حرکت الکترون ها) را بررسی می کنیم. جریان از سیم 1 وارد سیم پیج رئوستا 2 شده و از طریق لغزنده و رسانای 3 وارد سیم 4 شده و سپس از لامپ عبور کرده و به باتری می رسد تا مدار کامل شود. هرچه لغزنده را بیشتر به سمت راست ببریم، تعداد حلقه های بیشتری از سیم شماره 2 درگیر می شود. یعنی جریان مجبور است از حلقه های بیشتری عبور کند. در نتیجه مقاومت مدار بیشتر شده و جریان کم می شود و نور لامپ کمتر می شود.
به طور مشابه اگر لغزنده به سمت چپ حرکت کند مقاومت الکتریکی کم می شود. جریان زیاد شده و نور لامپ افزایش می یابد.
در شکل روبرو لغزنده رئوستا را به سمت چپ حرکت می دهیم. نور لامپ چه تغییری می کند؟وقتی لغزنده را به سمت چپ حرکت می دهیم. جریان الکتریکی از تعداد حلقه کمتری از سیم، عبور می کند. یعنی جریان الکتریکی از طول کمتری از سیم می گذرد. بنابراین مقاومت الکتریکی کاهش می یابد. در نتیجه جریان بیشتری از مدار می گذرد. بنابراین نور لامپ بیشتر می شود.
4 - پتانسیومتر چیست؟ و چگونه کار می کند؟
پتانسیومتر یک نوع مقاومت متغیر است که برای تنظیم جریان( تقسیم ولتاژ ) مدار به کار می رود. البته با تغییر جریان کمیت های دیگر نیز ممکن است تغییر کنند.حال طرز کار پتانسیومتر را شرح می دهیم:
به شکل روبرو دقت کنید: فرض کنیم جریان الکتریکی( جریان الکترون ها) از قطب منفی خارج می شود. از طریق سیم 1 وارد یکی از پایه های پتانسیومتر می شود. از مسیر 2 ( رنگ آبی) به قطعه 3 ( رنگ سبز) می رسد و سپس از طریق سیم 4 وارد لامپ شده و به باتری می رسد تا مسیر جریان کامل شود.
اگر قطعه شماره 3 را در جهت عقربه های ساعت بچرخانیم طول مسیر 2 بیشتر می شود. در نتیجه مقاومت افزایش می یابد.
در شکل مقابل، پتانسیومتر در وضعیت نشان داده شده a قرار دارد. اگر آن را تغییر دهیم نور لامپ را در حالت های زیر چه تغییری می کند؟
- آن را از وضعیت a می چرخانیم و به وضعیت b می بریم.
- می چرخانیم و به وضعیت c می بریم.
- در قسمت اول، که لغزنده از a به b می رسد طول بخشی از پتانسیومتر که جریان از آن عبور می کند، کمتر می شود. بنابراین مقاومت پتانسیومتر کم شده و جریان افزایش می یابد. درنتیجه نور لامپ بیشتر می شود.
- در قسمت دوم که لغزنده به c می رسد طول بخشی از پتانسیومتر که جریان از آن عبور می کند، بیشتر می شود. بنابراین مقاومت پتانسیومتر زیاد شده و جریان کاهش می یابد. درنتیجه نور لامپ کمتر می شود.
بخش نظرات
سایت خوبی بود